Kentsel dönüşüm sürecinde en önemli aşamalardan biri, mevcut yapının riskli yapı olup olmadığının teknik olarak belirlenmesidir.
Riskli yapı; ekonomik ömrünü tamamlamış veya yıkılma ya da ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır. Bir binanın yalnızca eski olması, tek başına riskli yapı olduğu anlamına gelmez. Risk durumunun belirlenmesi için mevzuata uygun teknik inceleme yapılması gerekir.
Riskli Bina Nasıl Tespit Edilir?
Riskli yapı tespiti, yapı maliklerinin veya kanuni temsilcilerinin başvurusu üzerine gerçekleştirilebilir.
Güncel uygulamaya göre maliklerden birinin başvurması risk tespiti için yeterlidir. Bunun için diğer maliklerin 2/3 çoğunlukla karar alması gerekmez. Risk tespiti, Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilir.
Başvuru sonrasında yapı, ilgili teknik esaslara göre incelenir ve elde edilen veriler elektronik sistem üzerinden değerlendirilerek raporlanır.
Riskli Yapı Tespitinde Nelere Bakılır?
Riskli yapı tespiti yalnızca binanın dışarıdan gözlemlenmesiyle yapılmaz. Yapının teknik özellikleri ve taşıyıcı sistemi detaylı şekilde değerlendirilir.
İnceleme kapsamında yapının;
- Taşıyıcı sistem özellikleri
- Betonarme elemanları
- Yapısal hasarları
- Malzeme özellikleri
- Mevcut proje ve yapı bilgileri
- Deprem performansını etkileyen teknik unsurları
değerlendirilir.
Yapılan çalışmalar sonucunda hazırlanan riskli yapı tespit raporu, ilgili teknik esaslara uygunluk açısından incelenir.
Riskli Yapı Tespitini Kim Yapar?
Riskli yapı tespitinin kentsel dönüşüm mevzuatı kapsamında geçerli olabilmesi için tespitin Bakanlıkça lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar tarafından yapılması gerekir.
Malikler, bu kuruluşlara başvurarak yapılarına ilişkin riskli yapı tespit sürecini başlatabilir.
Bakanlığın güncel bilgilendirmesine göre riskli yapı tespiti talebi elektronik yazılım sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Başvuru İçin Tüm Maliklerin Onayı Gerekir mi?
Hayır.
Riskli yapı tespiti yaptırmak için tüm maliklerin birlikte başvurması veya 2/3 çoğunluk kararı alınması gerekmemektedir. Maliklerden herhangi birinin müracaatı üzerine risk tespiti yapılabilir.
Bu durum, binasının deprem güvenliği konusunda bilgi edinmek isteyen tek bir malik açısından önemli bir kolaylık sağlar.
Ancak risk tespitinden sonraki dönüşüm, yıkım, yeniden yapım ve diğer uygulama aşamalarında farklı hukuki süreçler ve karar mekanizmaları devreye girebilir.
“Bir binanın riskli olup olmadığı gözle değil, bilimsel ve teknik verilerle belirlenir. Güvenli bir yapı için doğru tespit, dönüşümün ilk adımıdır.”
Kılıçal İnşaat
Riskli Yapı Tespit Raporu Sonrasında Ne Olur?
Yapılan inceleme sonucunda yapı riskli olarak tespit edilirse hazırlanan rapor ilgili idari süreçlere iletilir.
Uygun bulunan riskli yapı tespitleri tapu müdürlüğüne bildirilerek tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli belirtme işlenebilir. Maliklere de süreç hakkında tebligat yapılır.
Bu aşamadan sonra yapı maliklerinin yasal hakları ve itiraz süreleri açısından süreci dikkatle takip etmesi önemlidir.
Riskli Yapı Tespitine İtiraz Edilebilir mi?
Evet.
Riskli yapı tespitine karşı yapı malikleri veya kanuni temsilcileri, mevzuatta belirtilen süre içerisinde itiraz edebilir.
Güncel uygulamada riskli yapı tespitine karşı tebligat tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ilgili Müdürlüğe dilekçe ile itiraz edilebilir. İtirazlar, mevzuat kapsamında oluşturulan teknik heyet tarafından incelenir.
İtirazın kabul edilmesi halinde riskli yapı tespitine ilişkin işlem değiştirilebilir; itirazın reddedilmesi halinde ise riskli yapı tespiti kesinleşebilir.
Riskli Yapı Kesinleşirse Ne Olur?
Riskli yapı tespitinin kesinleşmesinden sonra yapı için tahliye ve yıkım süreci gündeme gelir.
Mevzuat kapsamında maliklere riskli yapının yıktırılması için 60 günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içerisinde yıkım gerçekleştirilmezse ayrıca ek süre verilebilir. Sürecin devamında ilgili idari işlemler uygulanabilir.
Bu nedenle riskli yapı tespitinin kesinleşmesinden sonra maliklerin yalnızca yıkım sürecini değil, yeni yapı projesi ve dönüşüm planlamasını da zamanında değerlendirmesi önemlidir.
Riskli Bina Tespitinde Profesyonel Destek Neden Önemlidir?
Riskli yapı tespiti teknik ve mevzuata bağlı bir süreçtir. Bu nedenle binanın yalnızca çatlaklarına, yaşına veya dış görünümüne bakarak riskli olup olmadığına karar vermek doğru değildir.
Örneğin bir binada;
- Büyük çatlakların bulunması,
- Kolonlarda hasar görülmesi,
- Beton yüzeylerinde dökülmeler olması
önemli işaretler olabilir. Ancak bunların varlığı veya yokluğu tek başına resmi riskli yapı tespiti anlamına gelmez.
Resmî dönüşüm sürecinin başlatılabilmesi için mevzuata uygun riskli yapı tespitinin yaptırılması gerekir.
Riskli Yapı Tespiti ile Deprem Güvenliği Aynı Şey midir?
Riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm sürecinin başlatılmasına yönelik resmî bir teknik tespit sürecidir.
Bir binanın deprem güvenliği hakkında farklı amaçlarla yapılan mühendislik incelemeleri bulunabilir. Bu nedenle herhangi bir özel inceleme veya deprem performans raporunun otomatik olarak 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti yerine geçtiği düşünülmemelidir.
Kentsel dönüşüm kapsamında işlem yapılacaksa ilgili mevzuata uygun prosedürün takip edilmesi gerekir.
Kılıçal İnşaat ile Yapı Yenileme ve İnşaat Çözümleri
Kılıçal İnşaat olarak bina yapımı, yapı yenileme, dış cephe uygulamaları, mantolama, boya ve tadilat alanlarında profesyonel çözümler sunuyoruz.
Mevcut yapıların yenilenmesi ve yeni yapı projelerinde kaliteli malzeme, uzman işçilik ve planlı uygulama anlayışıyla güvenli, estetik ve uzun ömürlü yaşam alanlarının oluşturulmasına katkı sağlıyoruz.
